Etkili Bir Okuyucu Olmak

Etkili Bir Okuyucu Olmak

Okumak akıl işidir der çoğu kişi ve haklıdır da bir nokta da zannımca. Okumayı tercih eden kesim bir şeyleri tecrübe etmiş ve bu yola başvurmuş kişidir. Kendince sebepleri vardır belki de okumak için. Bir kitabın sarı sayfasına girişmeden evvel düşünür, düşünür ve düşünür…sonra işte başlar harflerin üzerinden atlamaya ve her bir cümleyi özümsemeye. Okumak herkesin harcı değil midir? Ben buna katılmıyorum. Herkes okur. Bir gazete parçası olur bu belki, bir ansiklopedinin afili yaprağı belki de. Benim vermek istediğim mesaj nasıl okunması gerektiğidir. Ne sorusundan önce nasıl sorusunu halletmek gerek elbet. Hiç dikkat etmeden, harfleri incelemeden, kelimelerin mağrur anlamlarına bakmadan okunur bir kitap pek tabi. Bitirdiğinde ise olduğun gibi kalmış olursun, çırılçıplak, kendine hiçbir şey katmadan. Muhakkak unutulur o kitap senin aklında. Zihninin en derin köşelerinde bir gün hatırlanmak umuduyla tutunur sana; lakin sen onu asla hatırlayamazsın çünkü onu etkili bir şekilde okumadın! Vicdanının sesi inler belki içinden ama onu da duyamazsın çünkü bilirsin ki bu ses başka, önemsiz bir sestir senin için. Oysa ki okuduğun şeyi etkili ve kaliteli bir şekilde okusaydın yıllarca hatırlardın onu, içinde yersiz bir mutluluk ve tatmin duygusu yer ederdi. Her bir cümlenin ne demek olduğunu anlasaydın, altı dolu kelimeleri yediğin nimet gibi saysaydın şimdi daha farklı duygularla yaşardın her gününü. Etkili bir okuyucu olmak demek eline aldığın kitabı süs olarak yanında bulundurmak demek değildir, anlaman için bir rehber kılavuz demektir. Bu kitabın türünün bir önemi yoktur çünkü etkili bir okuyucu her kitaptan kendine bir ders çıkarır. Bu o kadar önemli bir meseledir ki senin okuma seviyeni iki kat arttırır. Okudukça ve okuduğunu anladıkça daha fazlasıyla meşgul olasın gelir. İşte eğer bu duyguyu yaşıyorsan yani okuduktan sonra şunu da okumak istiyorum diyorsan kesinlikle etkili ve kaliteli bir okuyucu olmuşsun demektir.

Etkili Bir Okuyucu Olmak Nedir?

Etkili bir okuyucu olmak eline aldığın eserden her türlü ders çıkaran ve bunu bir kenara not eden kişi demektir. Eğer ki siz okuduklarınızı vakit öldürmek için okuyorsanız bu tabir sizden çok uzakta olmalı. Okumak, vaktinizin geçmesi için büyük bir ilaç elbette fakat okuduğunuz eseri aklı selim bir şekilde okuyorsanız bu size vakit kazandırır işte. Demek istediğim şudur ki bir dergide ahtapotlar ile ilgili okuduğunuz kısa bir metin ilerde size büyük bir vakit olarak geri dönecektir. Bu okuduğunuz bilgiler, ki siz unutmadığınız takdirde, bir gün karşınıza çıkacak ve başkaları bunun ne demek olduğunu hatırlamakla meşgulken siz hemencecik cevabını verebileceksiniz çünkü siz zaten bir zamanlar bunun için vaktinizi ayırıp bunu özümsemiştiniz. Etkili okuyucu demek budur işte. Siz okumakla bir şey kaybetmezsiniz, tam aksine daha fazlasını kazanırsınız. Kendi öz gelişiminize katkı da bulunursunuz. Diğerlerinin gelişiminde de etkili bir birey olarak yetişirsiniz.

Etkili Bir Okuyucu Olmak İçin Neler Yapılmalıdır?

Etkili bir okuyucu olmanın ön koşulu dikkatli olmaktır. Okurken ne kadar dikkatli olursanız, gizli anlamları da bir o kadar gözlemleme fırsatı yakalarsınız. Bazı yazarlarımız kelime oyunları yapmayı çok severler örneğin Harold Pinter. Anlaması güç bir oyun yazarı olsa da yaşadığı dönemi ve diğer eserlerini incelemekte fayda var. Neden bunu dedim? Eğer bir eseri veya yazarı anlamak istiyorsanız, direkt olarak bahsi geçen döneme göz atmalısınız. O dönemin psikolojisini anlamalısınız. Tek bir eserle yazarı da o eseri de yargılamak gibi bir hataya düşmemelisiniz.

Etkili bir okuyucu analiz etme yeteneğini kullanmalıdır. Önceden de söylediğim gibi sadece okumak yetmez, detaylar ve analiz etmek çok önemlidir kaliteli bir okuyucu olmak için. Etkili bir okuyucu, ilk başta basit görünen cümlelerin altında sayısız gizli anlamlar buluyor. Tek bir cümleden yazarın ataerkil mi yoksa anaerkil mi bir kafa yapısına sahip olduğunu gözlemleyebilirsiniz. Kendinizi etkili bir okuyucu olma yolunda geliştirdiğiniz vakit kimsenin sizin zihninizi ele geçirmesine izin vermeyeceksiniz. Sadece boş bir şekilde bir romanı okuduğumuzda, kahramanların hayal dünyasına kaptırıveriyoruz kendimizi ve günlerce bu etkiden çıkamadığımız da oluyor. Analitik bir düşünce yapısına sahip olan etkili okuyucular buna izin vermez, kahraman onları çekemez ama okuyucu kahramanı yargılama gücüne sahip olur.

Not almak ise bir diğer önemli noktadır. Özellikle belli eserleri okuduğumuzda not alma ihtiyacı doğar içimizde, doğmalıdır da. Polisiye romanı okuyorsanız başlarda geçen bir detayı not almak belki de daha siz kitabı bitirmeden olayı çözmenize yardımcı olacaktır ve sonunda romanla aynı sonuca ulaşmanız size müthiş bir haz verecektir. Not almak demek hafızanıza bir taraftan yardımcı olmak demektir. Tek bir kelimeyi bile yazdığınız da bir köşeye, bir sürü sır kapısını aralamış olacaksınız. Eserde geçen bakış açılarını ele alıp neden yazar böyle bir şey tercih etmiş olabilir diye düşünmek sizi bir adım ileriye götürecektir.

Eklemek istediğim diğer önemli özellik ise okuduğunuz eserlerin yazarlarını araştırmak. Bu çok önemli çünkü biz genelde eserlerde geçen olayları ve karakterleri fazlasıyla yargılıyoruz ama geçmiş nedir, yazar neden böyle bir mesaj vermek istemiş diye de sorgulamıyoruz ki zaten en büyük hatayı burada yapıyoruz. Her eser de yazardan bir parça bulunmaktadır. Yazarın biyografisine kısa bir bakış attığınız da eserle ilişkisini yakından göreceksiniz. Örneğin Oliver Twist, Tom Sawyer ve Huckleberry Finn’in Maceraları adlı eserlerini yazarken kendi hayatından da esintileri eklemeyi çok görmemiştir ve bizi de keyiflendirmiştir. Harold Pinter da aynı şekilde Yahudi bir ailede dünyaya gelmiş ve eserlerinde Yahudi aile temalarını eklemiştir. Unutmayın ki her yazar, yazdıklarına kendinden bir tutam tuz serpiştiriyor eserine ve kendi yetiştiği ortamı size de iletmek için yazıyordur. Bir şekilde içindekini size dökmek istiyor ve sizden onu tanımasını istiyor.

Etkili Bir Okuyucunun Okuması Gerekenler

Etkili bir okuyucu tür ayırt etmeksizin her şeyi okuyandır. Ne yani bir tarzı olmasın mı der gibisiniz sanki. Elbette ki bir tarzı olmalı fakat sadece tarzı doğrultusunda hareket ederse diğer türlere aşinalığı nereden gelecek o vakit. Ben genellikle kişisel gelişim ve psikoloji romanlarını okumayı tercih ediyorum ama bu demek değil ki bilim kurgu okumuyorum. Mümkün olduğunca elime geçen her şeyi okuyorum. Etkili bir okuyucu karşısında duran masadaki Küçük Prens hikayesini gördüğünde yan bakıp geçmemeli, önce bir eline almalı ve bir bakmalı ne olduğuna. Eğer her şeye negatif anlamda eleştirel bakıyorsanız etkili okuyucu olmak çok uzak kalır size.

Birkaç tane eser önermek istiyorum. Bunlardan bir tanesi “İpeği İşleyen Kız”, Kelli Estes tarafından yazılmış psikolojik bir eserdir. Eserin içeriğinden bahsederek spoiler vermek niyetinde değilim fakat okurken lütfen ana kahramanın psikolojisini özümsemeye çalışın. Paulo Coelho’nun “Veronika Ölmek İstiyor” adlı eserini de şiddetle tavsiye ederim. Türk edebiyatından söyleyebileceğim Ayşe Kulin’in eseri olan “Adı: Aylin” muhteşem ötesi bir romandır. Bunların dışında: Robinson Crusoie, Yaşlı Denizci, Otomatik Portakal, Açlık, Damızlık Kızın Öyküsü, okunması gerekenler arasında olmalıdır.

Etkili Bir Okuyucu Olmanın Avantajları

Sadece okuyucu olmak bile bizi geliştirir, etkili okuyucu olmak ise gözle görülür etkiler bırakır. Olgun birer birey olarak hayata adım atmaya başlarsınız çünkü kitaplardan aldığınız dersler sizi doğruya yöneltir. Karşınızdakinin psikolojisini, duygu ve düşüncelerini sezmekte üstünüze yoktur. Özellikle de edebiyat öğrencisiyseniz akademik anlamda ilerlemek sizin için çok daha kolay olacaktır.

Hayata pozitif bakarak her şeyde bir anlam arayışında olacaksınız, depresif ruh hali sizden uzakta olacak. Görünür de basit olan şeyler sizin için önemli bir mevkiye yükselecek. Okumak büyük bir sanattır. Her okuduğunuzda ilkel ve medenileşmemiş bir taş gibi yontulacaksınız. Duygularınız kibarlaşacak ve insanlarla iletişim yeteneğinizin büyük ölçü de geliştiğine inanamayacaksınız. Kültürel anlamda sizde ki değişikliği fark edeceksiniz. Unutmayın ki yazılan her eser öylesine okunsun diye değil, anlaşılmak istendiği için yazılmaktadır.

Kendinize iyi davranın ve sağlıcakla kalın!

LUNA KHAN